Sosyal Medyada 15 Yaş Sınırı ve e-Devlet Yaş Doğrulaması

Yönetmelik Ne Getiriyor, Ne Zaman Yürürlüğe Giriyor?

Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı'nın hazırladığı "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik", 10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik, 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesinin yedinci, yirminci ve yirmibeşinci fıkralarına dayanıyor (m. 3) ve 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi (m. 13).

Kapsam geniş tutulmuş: Türkiye'den erişilebilen, yurt içi veya yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar ve kullanıcılar yönetmeliğe tabi (m. 2). Sosyal ağ sağlayıcı, kullanıcıların metin, görüntü, ses, konum gibi içerik oluşturmasına, görüntülemesine veya paylaşmasına imkân veren gerçek ya da tüzel kişi olarak tanımlanıyor (m. 4/e). Yönetmelikte çocuk, "daha erken yaşta ergin olsa bile onsekiz yaşını doldurmamış kişi" demek (m. 4/ç).

e-Devlet ile Yaş Doğrulama Nasıl Yapılacak?

Hesap oluşturma aşamasında kullanıcının yaş durumunu yaş doğrulama belirteci ile doğrulamak sağlayıcı için zorunlu (m. 6/2). Doğrulama e-Devlet Kapısı üzerinden yapılıyor (m. 7/1). Belirteç kullanıcının talebi üzerine, Başkanlık tarafından sunulan ve kimlik doğrulaması yapılarak erişilen çevrimiçi hizmetle üretiliyor; kullanıcı belirteci ilgili platforma kendisi yüklüyor, sağlayıcı da belirtecin Başkanlıkça e-Devlet Kapısı'nda oluşturulduğunu teyit ederek kullanıcının yaş grubunu tespit ediyor (m. 7/1-a, c, ç).

Kişisel veri bakımından önemli olan nokta şudur: belirteç yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığını, 15 yaşını doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığını içerir. Yaşla ilgili bu bilgiler dışında başka kişisel veri taşımaz; kullanıcının platformdaki kullanıcı adını ya da onu belirlenebilir kılacak bilgiyi de içermez (m. 7/1-b). Yönetmelik, yaş doğrulamada kimlik tespiti yerine yalnızca yaş eşiğinin belirlenmesini esas alıyor (m. 5/3). Sağlayıcı belirteci yaş doğrulama amacı dışında kullanamaz (m. 7/1-ç).

Türkiye'de mukim olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar bu doğrulama mekanizmalarından muaf. Bunlar için Başkanlık, kimlik doğrulaması yapılmaksızın yalnızca pasaport bilgileriyle erişilebilen çevrimiçi hizmet üzerinden bir istisna belirteci oluşturuyor (m. 7/1-d).

15 Yaş Altı ve 15-18 Yaş Arası Hesaplar

Sosyal ağ sağlayıcı onbeş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz (m. 5/1). Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı anlaşılan çocukların hesap açılış talepleri reddedilir; 15 yaşını dolduranların hesapları ise "çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet" esaslarına tabi olur (m. 6/4).

Ayrıştırılmış hizmetin içeriği 8. maddenin beşinci fıkrasında sayılmış: bağımlılık etkisi doğurabilecek hizmet sunulamaz; hesap varsayılan olarak gizli olur ve kamuya açık olma seçeneğiyle sunulamaz; takipçi ve takip edilen bilgileri hesap sahibi dışındakilerce görülemez; hesaba ancak takip edilen hesaplar mesaj gönderebilir ve mesajlarda görüldü bilgisi yer almaz. Sağlayıcı çocuğun telefon rehberi, e-posta adres defteri gibi kaynaklarla senkronizasyon yapamaz, profil fotoğrafı ve paylaşımların ekran görüntüsünün alınmaması için teknik tedbir alır. Canlı yayın açma özelliği sunulamaz. Görsel içeriklerin kaydırma, dokunma ya da kendiliğinden ardışık olarak sunulmasını sağlayan arayüz ve işlevler de yasak. Hesaplar çocuğun davranışlarına göre özelleştirilemez; çocuğa ait kişisel veriler profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetine konu edilemez.

Ayrıştırılmış hizmetin hangi yaşa kadar süreceğini ayrıca belirten bir madde yok; yönetmelikteki çocuk tanımı onsekiz yaşını doldurmamış kişiyi kapsıyor (m. 4/ç).

Ebeveyn Kontrol Araçları ve İtiraz Hakkı

Sağlayıcı açık, anlaşılır ve kullanıma elverişli ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda; bu araçların sunulması ayrıştırılmış hizmet yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor (m. 9/1). Araçlar asgari olarak hesap ve özel ayarların kontrolünü, satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerin ebeveyn iznine bağlanmasını ve harcama limiti belirlenmesini, kullanım süresinin izlenmesini ve sınırlandırılmasını, konum paylaşımına ilişkin mekanizmaları kapsamalı (m. 9/3). Araçlar Türkçe dil seçeneği içermeli, kolay bulunabilir olmalı ve çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmayacak şekilde tasarlanmalı (m. 9/4).

Hesabın yaş doğrulaması sonucunda askıya alınması veya kapatılması, ayrıca ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirler için sağlayıcı Türkçe dil seçeneği bulunan, ücretsiz ve erişilebilir bir başvuru ve itiraz mekanizması kurmak zorunda (m. 10/1). Başvuru ve itiraz tamamen otomatik sistemlerle incelenemez, anlamlı insan incelemesine tabi tutulur; itiraz sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinmez. Sağlayıcının yapacağı bildirimde sonuca karşı Başkanlığa şikâyette bulunulabileceği ve yargı yoluna başvurulabileceği belirtilmek zorunda (m. 10/3-5).

Mevcut Hesaplar ve Yaptırım

Yürürlük tarihinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteci kullanılarak doğrulanmamış hesaplar için sağlayıcı, 31 Mart 2027 tarihine kadar en az bir defa yaş doğrulaması yapmak zorunda. Doğrulama sonucunda 15 yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların mevcut hesapları bilgi verilerek kapatılır; kapatılan hesapların verileri, itiraz mekanizması işletilirse itiraz sonuçlanıncaya kadar saklanır, itiraz yoluna gidilmezse gecikmeksizin silinir. 15 yaşını dolduranların mevcut hesapları ise ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi olur (Geçici Madde 1).

Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde yaptırım, 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesinin ilgili hükümlerine göre uygulanır (m. 11/1). Yaptırım uygulanmadan önce sağlayıcıya aykırılık bildirilir ve aykırılığın niteliğine göre giderilmesi için makul süre verilir; yaptırımın belirlenmesinde aykırılığın ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve sağlayıcının iyi niyetli çabası dikkate alınır (m. 11/2-3). Yaptırımın türü ve tutarı yönetmelikte yazmıyor; bunlar 5651 sayılı Kanun'un ek 4. maddesindeki düzene göre belirlenecek.

Ebeveynler ve Gençler İçin Pratik Notlar

Yönetmelik 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi; o tarihten sonra yeni hesap açarken sağlayıcı e-Devlet'ten alınmış yaş doğrulama belirteci isteyecek. Belirteç yalnız yaş eşiği bilgisini taşıyor; ad, soyad ve kimlik numarası platforma gitmiyor. Buna rağmen e-Devlet şifrenizi yalnızca e-Devlet Kapısı'nın kendi sayfasına girin; bir platformun ya da bağlantının sizden doğrudan e-Devlet şifresi veya T.C. kimlik bilgileri istemesi güvenli bir yol değildir.

Mevcut hesaplarda doğrulama 31 Mart 2027'ye kadar istenebilir. Hesabınız askıya alınır ya da kapatılırsa sağlayıcının başvuru ve itiraz mekanizmasını kullanın, sonuca itiraz edilirse Başkanlığa şikâyet ve yargı yolu açıktır. Ebeveyn kontrol araçlarını ise çocuğun hesabında etkinleştirmek için sağlayıcının sunduğu ayarlara bakın.

Yönetmeliğin teknik ayrıntılarını Başkanlık hazırlayacağı rehberle belirleyecek (m. 12); uygulama başladıkça sağlayıcıların açıklamalarını ve Başkanlık duyurularını izlemek gerekir. Bu yazı genel bilgilendirmedir, somut durumunuz için hukuki değerlendirme yerine geçmez.

Yönetmeliğin kanuni dayanağı ve yaptırım zinciri nasıl işleyecek?

Yönetmeliğin dayandığı 5651 sayılı Kanun ek 4. madde, 1 Mayıs 2026 tarihli ve 33240 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7578 sayılı Kanunla değiştirildi. Kanunun 27. maddesine göre bu değişiklik (7578 m. 22) yayımından altı ay sonra, yani 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi. Yönetmelikle aynı gün. Kanun metni, sosyal ağ sağlayıcının onbeş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacağını ve bunun için yaş doğrulama dâhil gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğunu yazıyor; onbeş yaşını doldurmuş çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet için de tedbir alınmasını ve bu tedbirlerin sağlayıcının internet sitesinde yayımlanmasını istiyor. Ebeveyn kontrol araçları da aynı değişiklikle kanuna girdi: hesap ayarlarının kontrolü, ücrete dayalı işlemlerin ebeveyn onayına bağlanması ve kullanım süresinin izlenip sınırlandırılması.

Yaptırım kısmı kanundadır, yönetmelikte değil (yönetmelik m. 11/1). 7578 sayılı Kanun, ek 4'teki küresel ciro cezası fıkrasını bu yeni yükümlülükleri de kapsayacak biçimde genişletti. Kanun metnine göre yükümlülüklerini yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcıya Başkan tarafından bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası verilebilir. Cezanın tebliğinden itibaren otuz gün içinde yükümlülük yerine getirilmezse Türkiye'de mukim vergi mükellefi kişilerin o sağlayıcıya yeni reklam vermesi yasaklanabilir. Reklam yasağından sonra üç ay geçerse bant genişliğinin yüzde elliye kadar daraltılması için sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; sonraki otuz günde de yükümlülük yerine getirilmezse yüzde doksana kadar daraltma istenebilir. Yükümlülük yerine getirilirse reklam yasağı kalkar ve hâkim kararları kendiliğinden hükümsüz kalır. Yönetmelik ise bu cezaların uygulanmasından önce bildirim ve makul süre şartı getiriyor (m. 11/2).

Makalede anlatılmayan yükümlülükler: yaş doğrulamanın niteliği ve şüpheli hesaplar

Yönetmeliğin 5. maddesi yaş doğrulamanın nasıl yapılacağına dair ilkeler koyuyor. Kimlik tespiti yerine yalnızca yaş eşiğini belirleyen yöntemler kullanılır (m. 5/3). Yöntemler gerçeğe aykırı beyana ve manipülasyona karşı sağlam olmalı, zaman içinde ve farklı kullanıcılar bakımından tutarlı sonuç vermeli, Başkanlık, kullanıcılar ve ebeveynler bakımından açık, denetlenebilir ve test edilebilir olmalı (m. 5/4-5). Yaş doğrulama yöntemleri ile ebeveyn kontrol araçlarının yaş, cinsiyet, ırk, dil, din, engel durumu gibi özellikler bakımından sistematik ayrımcı sonuç doğurmaması ve engelli bireyler dâhil herkes için erişilebilir olması da aranıyor (m. 5/6).

Belirteçle yapılan ilk doğrulama işin sonu değil. Sağlayıcı, hesap açıldıktan sonra hizmet sürdüğü müddetçe kendi belirleyeceği tekli veya katmanlı yöntemlerle yaş denetimini sürdürür (m. 6/3). Doğrulanmış bir hesabın, belirlenmiş yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe doğarsa sağlayıcı hesabı askıya alır. Hesabın yeniden kullanılabilmesi için yaş doğrulama belirteciyle yeniden doğrulama gerekir. Böyle bir askıya almaya karşı yönetmeliğin 10. maddesindeki başvuru ve itiraz mekanizması kullanılır. Bu mekanizma, hakkında işlem yapılan kişiler tarafından işletilebilir (m. 10/2).

Sağlayıcı ayrıca ayrıştırılmış hizmetin içeriğini ve aldığı tedbirleri kendi internet sitesinde yayımlamak zorunda (m. 8/6). Yani platformların uygulama ayrıntıları, 1 Kasım'dan itibaren kamuya açık metinlerden de izlenebilecek.

15-18 yaş hesaplarında makalede geçmeyen kısıtlar ve ebeveyn araçlarının ayrıntısı

Ayrıştırılmış hizmetin genel çerçevesi 8. maddenin ilk dört fıkrasında çiziliyor. Sağlayıcı, çocuğa sunulan içerik, reklam ve hizmetlerde çocuğun yaşını, yüksek yararını, fiziksel, psikolojik ve duygusal gelişimini ve cinsel istismar ile ticari sömürü risklerinin önlenmesini dikkate alır (m. 8/1). Yüksek düzeyde gizlilik ayarları varsayılan olarak uygulanır ve asgari düzeyde veri işlenmesine imkân tanınır (m. 8/2). Sözleşme, kullanıcı ayarları ve veri politikaları çocuğun anlayabileceği şekilde sunulur (m. 8/3). Gelişime zarar verebilecek içeriklere maruz kalmayı azaltan içerik filtreleme ve öneri sistemi ayarları da zorunlu (m. 8/4).

8. maddenin beşinci fıkrasında makalede sayılmayan iki yasak daha var. Sağlayıcı, çocuğun hesabını telefon rehberi, e-posta adres defteri ve diğer platformlardaki kişi ve takip listeleriyle senkronize edemez; bu kaynaklara erişemez ve bunlardan elde edilen verileri işleyemez. Yalnızca ebeveynin iletişim bilgisinin hesap kurtarma, güvenlik ve ebeveyn denetimi için işlenmesi senkronizasyon sayılmıyor. Aykırı biçimde elde edilen veriler gecikmeksizin silinir (m. 8/5-d). Çocuk hesabı başka hesaplara önerilemez, başka hesaplar da çocuğa önerilemez; üçüncü kişi iletişim verileri çocuğun hesabıyla eşleştirilemez (m. 8/5-e). Profil fotoğrafı, paylaşımlar ve görsellerin ekran görüntüsünün alınmaması için teknik tedbir de gerekiyor (m. 8/5-f).

Ebeveyn araçlarını yalnızca anne, baba, vasi gibi çocuk hakkında karar verme yetkisi olanlar kullanır (m. 9/2). Araçlar etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bildirilir, çocuğun bunları ebeveynin bilgisi ve aynı güvenlik doğrulaması olmadan kapatmasını önleyecek güvenlik tedbirleri içerir ve gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme esasına dayanır (m. 9/4). Sağlayıcı başvuru ve itiraz sayısını, kabul oranını ve ortalama sonuçlandırma süresini yılda bir Başkanlığa bildirir ve internet sitesinde yayımlar (m. 10/6).