Siber Zorbalık Tek Bir Suç Değil, Suç ve Talep Demetidir
Siber zorbalık, ceza kanununda tek bir başlık altında düzenlenmiş bir suç değildir. Aynı davranış dizisi çoğu zaman birden fazla hükmü ihlal eder ve her biri ayrı bir yola götürür. Sürekli mesaj ve arama, Türk Ceza Kanunu'nun 123. maddesindeki kişilerin huzur ve sükununu bozma suçunu oluşturabilir; madde bu fiil için üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörür. Aşağılayıcı ifadeler kullanılmışsa 125. maddedeki hakaret, bir şeyin açıklanacağı tehdidiyle menfaat isteniyorsa 107. maddedeki şantaj gündeme gelir. Aynı olay bir yandan da kişilik hakkına saldırıdır; Türk Medeni Kanunu'nun 24 ve 25. maddeleri ile Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesi saldırının tespiti, önlenmesi, durdurulması ve manevi tazminat taleplerini mümkün kılar. Kişisel veri işlenmişse üçüncü hat olarak 6698 sayılı Kanun ve Kişisel Verileri Koruma Kurulu devreye girer. Bu üç hat birbirinin alternatifi değildir; paralel yürütülebilir.
Israrlı Takip Suçu ve Verinin Hukuka Aykırı Yayılması
Israrlı davranış için 2022'de özel bir suç tipi getirilmiştir. Türk Ceza Kanunu'nun 123/A maddesi 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanunla eklenmiştir; hükme göre ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. İkinci fıkra; suçun çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması, hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâllerinde cezayı bir yıldan üç yıla çıkarır. Suç şikâyete bağlıdır. Verinin yayılması ayrı bir suçtur. 136. maddenin birinci fıkrası, kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişiyi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırır. 137. madde, fiilin belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde cezayı yarı oranında artırır. Bu suç 139. madde uyarınca şikâyete bağlı değildir.
Kurul Kararlarında Ölçülülük: Herkese Açık Paylaşımın Bedeli
İdari yolda ölçüt, veri işlemenin bir hukuki sebebe dayanıp dayanmadığı ve ölçülü olup olmadığıdır. Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 21.04.2022 tarihli ve 2022/386 sayılı kararı bunu somutlaştırır. İşveren, iş sözleşmesi sona eren müdürün ad ve soyadını içeren, hakkında suçlama da barındıran bir duyuruyu şirketin sosyal medya hesabında yayımlamıştır. Kurul, duyurunun herkesin erişimine açık bir platformda yapıldığını ve veri işleme ile amaç arasında makul bir denge bulunmadığını saptamış; 18. maddenin (b) bendi uyarınca 30.000 TL idari para cezası vermiştir. Adli yargı ise saldırının kime yöneldiğini inceler. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 22.05.2025 tarihli, 2022/14868 E. ve 2025/8396 K. sayılı kararında, bir vakıf aleyhine yapıldığı ileri sürülen paylaşımlar nedeniyle açılan davada ilk derece mahkemesi tazminata hükmetmiş; bölge adliye mahkemesi ise ifadelerin vakıfta görev yapan kişilere yönelik olduğunu, tüzel kişiliğe doğrudan saldırı bulunmadığını belirterek davayı reddetmiştir. Daire bu kararı onamıştır.
Tazminat Adli Yargıda, İdari Ceza İdari Yargıda Denetlenir
Görev ve yetki, ileri sürülen talebe göre değişir. Kişilik hakkına saldırı nedeniyle açılan tazminat davaları ile saldırının tespiti, önlenmesi ve durdurulması talepleri adli yargıda görülür ve kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkide genel kural davalının yerleşim yeri mahkemesidir; haksız fiil niteliğindeki bu taleplerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Ceza yolunda ısrarlı takip, hakaret ve kişisel verilere ilişkin suçlar 5235 sayılı Kanunun 12. maddesindeki ağır ceza katalogunda yer almaz; aynı Kanunun 11. maddesi uyarınca asliye ceza mahkemesi görevlidir. Üçüncü hat idari yargıdır. Kurulun verdiği idari para cezalarına karşı, 6698 sayılı Kanunun 18. maddesine 7499 sayılı Kanunla eklenen üçüncü fıkra uyarınca idare mahkemelerinde dava açılır; daha önce izlenen sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu geçerli değildir.
Şikâyet, Kurula Başvuru ve Zamanaşımı Süreleri
Süreler her hatta ayrı işler. Hakaret ve ısrarlı takipte şikâyet hakkı, Türk Ceza Kanunu'nun 73. maddesi uyarınca fiilin ve failin bilinmesinden itibaren altı ay geçmekle düşer. Hakarette aynı maddeye 7/11/2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla eklenen cümle ayrıca bir üst sınır getirmiştir: şikâyet süresi fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez. Kurula gidişte iki aşamalı bir takvim vardır. Önce veri sorumlusuna başvurulur; 13. maddeye göre talep en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse; 14. maddeye göre ilgili kişi, cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvurudan itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Tazminat davasında zamanaşımı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesindedir: zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiil tarihinden itibaren on yıl. Fiil daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır; kişisel verileri yayma suçunda bu kural mağdur lehinedir.
Delilin Kaybolmadan Sabitlenmesi
En sık yapılan hata, içeriğin silinmesini beklerken delilin kaybolmasıdır. Paylaşımın tam bağlantı adresi, tarih ve saati, hesabın kullanıcı adı ve profil görüntüsü ile etkileşim sayıları tespit yoluyla sabitlenmelidir. Yazışmaların yalnızca ekran görüntüsü değil, cihazdaki özgün kaydı da korunmalıdır. Ceza şikâyeti, hukuk davası ve Kurula başvuru aynı delil dosyasından beslenir.
Sık sorulan sorular
Siber zorbalığa maruz kalan kişi hangi hukuki yollara başvurabilir?
Mağdur, savcılığa ceza şikâyetinde bulunabilir, asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat ve saldırının önlenmesi davası açabilir. Ayrıca kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi söz konusuysa Kişisel Verileri Koruma Kuruluna idari şikâyet yoluna gidebilir. Bu üç başvuru yolu birbirinin alternatifi olmayıp birlikte yürütülebilir.
Israrlı takip suçunun cezası nedir ve şikâyete tabi midir?
TCK 123/A maddesi uyarınca ısrarlı takip fiilini işleyen faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Suçun çocuğa veya ayrılık kararı verilen ya da boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini ya da konutunu değiştirmesine veya okulunu ya da işini bırakmasına neden olması yahut hakkında uzaklaştırma ya da yaklaşmama tedbiri bulunan failce işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan üç yıla çıkarılır. Bu suç şikâyete bağlıdır ve fail ile fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde şikâyet edilmelidir.
Kişisel verilerin izinsiz paylaşılması şikâyete bağlı mıdır?
TCK 136/1 uyarınca kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayan, veren veya ele geçiren kişiye iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir. TCK 139 gereğince bu suç şikâyete bağlı değildir, savcılıkça resen soruşturulur. Fiilin belirli bir meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
Siber zorbalık nedeniyle manevi tazminat davası nerede açılır?
Kişilik hakkına saldırı nedeniyle açılacak tazminat davalarında asliye hukuk mahkemesi görevlidir. HMK 16 uyarınca haksız fiilden doğan bu davalarda davalının yerleşim yeri, fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Davacı bu yetkili mahkemelerden birini tercih edebilir.
KVKK idari para cezalarına karşı hangi mahkemeye itiraz edilir?
Kişisel Verileri Koruma Kurulunun verdiği idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılır. 6698 sayılı Kanun'un 18. maddesine 7499 sayılı Kanun'la eklenen üçüncü fıkra bu kuralı açıkça düzenlemiştir. Eski uygulamada geçerli olan sulh ceza hâkimliğine başvuru yolu artık yürürlükte değildir.
Kişisel Verileri Koruma Kuruluna başvuru süresi ne kadardır?
İlgili kişi Kurula başvurmadan önce ilk olarak veri sorumlusuna başvurmak zorundadır ve veri sorumlusu bu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır. Başvurunun reddedilmesi, yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde ilk başvurudan itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunulabilir.
Kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz.