Kıdem ve İhbar Tazminatı Şartları ve Hesaplanması

Kıdem Tazminatının Dayanağı: Mülga 1475 Sayılı Kanun'un 14. Maddesi

4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi ve geçici 6. maddesi nedeniyle mülga 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi hâlen yürürlüktedir. Kıdem tazminatına hak kazanmak için aynı işverene bağlı olarak en az bir tam yıl çalışmış olmak gerekir; işçiye her geçen tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında, yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır. Otuz günlük süre iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle işçi lehine artırılabilir. Bir yıllık asgari kıdem koşulu da nispi emredici sayıldığından sözleşmeyle işçi yararına azaltılabilir. Kanun ayrıca yıllık bir tavan öngörür: kıdem tazminatının bir yıllık tutarı, Devlet Memurları Kanunu'na tabi en yüksek Devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez. Tavan tutarı memur maaş katsayılarına bağlı olduğundan altı aylık dönemlerle değişir; hesapta fesih tarihinde yürürlükte olan tavan esas alınır. İhbar tazminatının kaynağı ise 4857 sayılı Kanun'un 17. maddesidir.

Kıdemin Başlangıcı, Giydirilmiş Ücret ve Bildirim Süreleri

Kıdem, sözleşmenin imzalandığı tarihten değil işçinin fiilen çalışmaya başladığı tarihten işler; deneme süresi kıdeme dahil edilir, çıraklıkta geçen süre edilmez. Derhal fesihlerde bir yıllık süre fesih bildiriminin karşı tarafa ulaştığı anda sona erer, bildirimli fesihlerde ihbar öneli süreye eklenir. Tazminat çıplak ücret üzerinden değil giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır: son bir günlük brüt ücrete, son bir yıl içinde işverence sağlanan süreklilik gösteren yemek, yol, barınma ve ikramiye gibi para ile ölçülebilir menfaatler eklenir. Antalya'daki otellerde yaygın olan konaklama ve yemek imkânı bu nedenle hesaba dahildir. İhbar önelleri 17. maddede kıdeme göre kademelidir: işi altı aydan az sürmüş işçi için iki hafta, altı ay ile bir buçuk yıl arasında dört hafta, bir buçuk yıl ile üç yıl arasında altı hafta, üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz hafta.

Yargıtay: Sezonluk Çalışmanın Birleştirilmesi ve Ücretin Düşürülmesi

Sezonluk çalışmada hizmet sürelerinin nasıl toplanacağı Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 16.12.2025 tarihli E.2025/8666, K.2025/9950 sayılı kararıyla onanan hükümde ele alınmıştır. Yılın yalnızca nisan-ekim döneminde açık olan bir otel içindeki dükkânda çalışan işçi bakımından işverenin mevsimlik iş savunması kabul edilmemiş, çalışma fasılalı sayılarak yıllık yedi aylık süreler birleştirilmiş; ayrıca Kurum kayıtlarında tüm yıl üzerinden prim ödendiği görüldüğünden kıdemin yedi ay üzerinden hesaplanması hatalı bulunmuştur. Dairenin 06.02.2024 tarihli E.2023/18311, K.2024/1589 sayılı bozma kararı ise iki ayrı ilkeyi ortaya koyar. Ücretin işçinin yazılı onayı olmadan düşürülmesi çalışma koşullarında esaslı değişikliktir; işçi bunu kabul etmeyip sözleşmeyi feshederse kıdem tazminatına hak kazanır, feshi kendisi yaptığı için ihbar tazminatı isteyemez. İşyeri devrinde ise kıdem tazminatından devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı sorumludur; ihbar tazminatı ile kullandırılmayan izin ücretinden yalnızca son işveren sorumludur.

Görevli Mahkeme ve Arabuluculuk Dava Şartı

Kıdem ve ihbar tazminatı davalarında görevli mahkeme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından 6. madde, davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesini yetkili kılar; birden fazla davalı varsa bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde de dava açılabilir. Aynı Kanun'un 3. maddesi gereğince kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacağı ile tazminatına ilişkin davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslı veya arabulucunun onayladığı örneği dava dilekçesine eklenmelidir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre vererek ihtar gönderir, bu süre de kaçırılırsa dava usulden reddedilir.

Beş Yıllık Zamanaşımı ve Faiz Başlangıcı

7036 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle 4857 sayılı Kanun'a eklenen ek 3. madde uyarınca kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve yıllık izin ücreti beş yıllık zamanaşımına tabidir. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte işlemeye başlar. 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesi gereğince arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez; sürenin sonuna yaklaşan alacaklarda bu nedenle başvuru tarihi belirleyicidir. Faiz yönünden iki kalem birbirinden ayrılır: 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca kıdem tazminatına fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz yürütülür; ihbar tazminatı ile diğer alacaklarda ise kural olarak temerrüt tarihinden işleyecek yasal faiz talep edilir.

Değerlendirme

Kıdem ve ihbar tazminatı hesabında sonucu üç unsur belirler: kıdem süresinin doğru kurgulanması, giydirilmiş ücretin eksiksiz gösterilmesi ve feshi kimin hangi gerekçeyle yaptığının ortaya konulması. Fasılalı çalışma, işyeri devri veya ücretin bir bölümünün elden ödenmesi gibi durumlarda bu unsurlar dosyanın açılışında kurulmadığında sonradan telafisi güçleşir. MOD HUKUK, Antalya'da iş hukuku alanında hukuki danışmanlık vermektedir.

2026'da hesaplamada hangi rakamlar kullanılıyor?

Kıdem ve ihbar tazminatının hesabı son brüt ücrete dayanır, bu yüzden güncel parasal rakamların bilinmesi gerekir. 2026 yılı için asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararıyla günlük brüt 1.101 TL, aylık brüt 33.030 TL olarak belirlenmiştir (Resmî Gazete 26.12.2025, sayı 33119). Asgari ücretle çalışan bir işçinin otuz günlük ücreti bu durumda 33.030 TL eder; her tam hizmet yılı için işçiye otuz günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı bağlanır (1475 sayılı Kanun m. 14). Bir yıldan artan süreler için aynı oran üzerinden ödeme yapılır.

Kıdem tazminatı tavanı memur maaş katsayısına bağlı olarak yılda iki kez güncellenir. 1 Temmuz–31 Aralık 2026 dönemi için tavan 73.729,87 TL'dir (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından duyurulan resmî tutar); hesap yapılırken fesih tarihinde geçerli dönemin resmî rakamı esas alınır. Tavan, işçinin giydirilmiş brüt ücretinden bağımsız olarak her hizmet yılı için ödenecek tutarın üst sınırını belirler. Ücreti tavanın altında kalan işçiler için tavan hesabı etkilemez.

İhbar tazminatında tavan yoktur. Bildirim süresine ait ücret, 4857 sayılı Kanun m. 17 uyarınca giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır; yani yemek, yol gibi para ile ölçülebilen sürekli menfaatler de hesaba girer. Bildirim süresi kıdeme göre iki, dört, altı veya sekiz haftadır ve sözleşmeyle artırılabilir.

Kıdem ve ihbar tazminatında vergi kesintisi var mı?

Net ele geçen tutar, brüt tazminattan hangi kesintilerin yapıldığına göre değişir. Gelir Vergisi Kanunu m. 25/7 uyarınca 1475 sayılı İş Kanununa göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı gelir vergisinden müstesnadır. Aynı maddenin 1. bendi, 4857 sayılı Kanuna göre ödenen işe başlatmama tazminatını da gelir vergisinden istisna tutar. İhbar tazminatı bu maddede sayılan istisnalar arasında yer almaz; bu nedenle ihbar tazminatı bakımından vergi kesintisinin nasıl uygulandığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Karşılıklı sonlandırma sözleşmesi, ikale ya da iş kaybı tazminatı gibi adlarla yapılan ödemeler de aynı maddenin 7/b bendinde düzenlenmiştir. Bu ödemeler, kıdem tazminatı istisna tutarının hesabında dikkate alınmak şartıyla ele alınır ve usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. İşverenle imzalanan ibraname ya da sonlandırma belgesinin hangi kalemleri kapsadığı, ileride yapılacak itirazlar ve vergisel sonuçlar bakımından önem taşır.

Sonuç olarak, brüt tutar ile hesaba yatan net tutar arasındaki fark her dosyada aynı olmaz. Bordroda hangi kesintinin hangi kalemden yapıldığı kontrol edilmeli, farklı bir tutar ödendiği düşünülüyorsa hesap bir mali müşavir veya avukat tarafından ayrıca incelenmelidir.

Tazminat davasında 2026'da neler değişti?

Kıdem ve ihbar tazminatı davaları iş mahkemesinde görülür ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m. 3). Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m. 3/17). Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmazsa, bu taraf davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; ayrıca lehine takdir edilen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (7531 sayılı Kanunla 07.11.2024'te değişen m. 3/12).

7589 sayılı Kanunla (Resmî Gazete 31.07.2026) Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 107 yürürlükten kaldırılmış, m. 109'a dördüncü fıkra eklenmiştir. Alacağın yalnızca bir kısmı dava edilmişse, talep aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir; bu durumda zamanaşımı artırılan kısım bakımından da dava tarihinde kesilmiş sayılır. Yürürlükten kaldırılan m. 107, kaldırılma tarihinden önce açılan davalarda uygulanmaya devam eder (Kanun, geçici m. 1/10). Ayrıca HMK m. 147'ye eklenen fıkra gereği duruşmalar arasındaki süre üç aydan uzun olamaz; bilirkişi incelemesinin uzaması gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçesini belirterek daha uzun süre verebilir.