{"slug":"guvenlik-sorusturmasi-ve-arsiv-arastirmasi-iptali","title":"Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının İptali","yazildi":true,"tarih":null,"ruSlug":null,"enSlug":null,"guncelleme":null,"ozet":["Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle atamanın yapılmaması veya sözleşme feshine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır.","İptal davası açma süresi 2577 sayılı İYUK m. 7 uyarınca yazılı bildirimin tebliğini izleyen günden başlayarak 60 gündür.","7315 sayılı Kanun m. 3 gereğince ilk defa veya yeniden memuriyete atanacak herkes hakkında arşiv araştırması yapılır; güvenlik soruşturması ise gizlilik dereceli birimlerde, Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak personel ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri ve millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje ve hizmetlerde istihdam edilenler için arşiv araştırmasıyla birlikte yapılır.","Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını MİT Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri yürütür, sonucu Değerlendirme Komisyonu karara bağlar.","Askeri hizmete ilişkin idari işlemlerde 2577 sayılı Kanun m. 20/C uyarınca ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.","İdare mahkemesi İYUK m. 20 uyarınca resen araştırma yetkisine sahip olduğundan güvenlik soruşturmasına dayanak işlem dosyasının tamamının celbi talep edilebilir."],"sss":[["Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına karşı hangi mahkemede dava açılır?","Atamanın iptali, göreve başlatılmama veya sözleşmenin feshi işlemlerine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. Yetkili mahkeme kural olarak işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."],["Güvenlik soruşturması iptal davası açma süresi kaç gündür?","İYUK m. 7 gereğince işlemin ilgiliye yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılmalıdır. İdare gerekçe bildirmemiş olsa dahi 60 günlük hak düşürücü dava süresi işlemeye başlar."],["Arşiv araştırması ile güvenlik soruşturması arasındaki fark nedir?","7315 sayılı Kanun uyarınca arşiv araştırması memuriyete atanacak tüm kamu personeline uygulanır ve adli sicil ile kesinleşmiş yargı kararlarını inceler. Güvenlik soruşturması ise istihbarat, kolluk, cezaevi ve stratejik görevlere atanacaklar için ilave istihbari bilgileri kapsar."],["Güvenlik soruşturması verilerini hangi kurumlar toplar ve kim değerlendirir?","Araştırmayı MİT Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki amirlikler yürütür. Elde edilen veriler kurum bünyesinde oluşturulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir ve atama kararı komisyonun değerlendirmesiyle verilir."],["Askeri personelin güvenlik soruşturması davalarında yetkili mahkeme neresidir?","2577 sayılı İYUK m. 20/C uyarınca Milli Savunma Bakanlığı kadrolarındaki askeri personeli ilgilendiren davalarda ilgilinin görev yaptığı yerin bağlı bulunduğu bölge idare mahkemesinin yerindeki idare mahkemesi yetkilidir."],["Güvenlik soruşturması iptal davasında idari başvuru süreyi durdurur mu?","İYUK m. 11 uyarınca dava açma süresi içinde üst makama yapılan başvuru işlemeye başlayan 60 günlük süreyi durdurur. İdare otuz gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş sayılır ve kalan dava açma süresi işlemeye devam eder."]],"tablolar":null,"kaynaklar":[["7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7315&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6698&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2577&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"]],"desc":"7315 sayılı Kanun'da arşiv araştırmasının kapsamı, kişisel veri güvenceleri ve Danıştay 12. Dairesi'nin Anayasa Mahkemesi iptaline dayanan kararı.","category":"İdare Hukuku","court":"İdare Mahkemeleri ve Bölge İdare Mahkemeleri görevlidir, yetkili mahkeme davalının ikametgahı veya işlemin yapıldığı yer (örn Antalya İdare Mahkemesi).","duration":"6 ay ila 18 ay arası değişir, hak düşürücü süreler önemlidir.","related":["kamu-gorevinden-ihrac-kararlarina-iptal-davasi","memur-disiplin-cezasi-iptal-davasi","idari-islemin-iptali-ve-yurutmeyi-durdurma-davasi"],"sections":[["7315 Sayılı Kanun: Kimler Hakkında Hangi Araştırma Yapılır","Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yasal çerçevesi, 07.04.2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'yla kurulmuş; Kanun 17.04.2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.  Kanun'un 3. maddesi ikili bir ayrım yapar. Birinci fıkraya göre arşiv araştırması; statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.  İkinci fıkra ise güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının birlikte yapılacağı hâlleri sayar: gizlilik dereceli birimler ile Millî Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli; ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel; öğretmenler; üst kademe kamu yöneticileri ve millî güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje ve hizmetlerde istihdam edilenler."],["Araştırmayı Yapan Birimler ve Kişisel Veri Güvenceleri","Kanun'un 6. maddesi uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahallî mülkî idare amirliklerince yapılır. Bu birimler, kendilerine iletilen taleple sınırlı olarak kamu kurumlarının arşivlerinden ve elektronik bilgi işlem merkezlerinden bilgi ve belge almaya yetkilidir. Aynı madde yetkilendirilmiş personele açık yasaklar getirir: hukuka aykırı sorgulama yapılamaz, log kayıtları değiştirilemez veya silinemez, elde edilen bilgiler paylaşılamaz.  Kanun'un 8. maddesi kişisel verilere ilişkin güvenceleri düzenler. Kişinin, istihbari faaliyetlere konu olmayan kendisiyle ilgili verileri hakkında bilgilendirilmesi, bu verilere erişmesi, bunların düzeltilmesi ve silinmesi taleplerine ilişkin tedbirler alınır. Veriler işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü kullanılır ve 6698 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki genel ilkelere aykırı hareket edilemez. Sonucu değerlendiren merci, Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan Değerlendirme Komisyonudur."],["Danıştay 12. Dairesi'nin Kararı: Anayasa Mahkemesi İptalinin Etkisi","Danıştay 12. Dairesi'nin 13.12.2023 tarihli, E. 2022/4487, K. 2023/6690 sayılı kararı, 7315 sayılı Kanun öncesi dönemin sonuçlarını ortaya koyar. Karara konu olayda bir askerî birlikte görev yapan sözleşmeli personelin sözleşmesi, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 2019 yılında feshedilmiştir.  İdare mahkemesi işlemi iptal etmiş, bölge idare mahkemesi gerekçe ekleyerek istinaf başvurusunu reddetmiş, Danıştay 12. Dairesi davalı idarenin temyiz istemini reddederek kararı onamıştır. Sonuç davacı lehinedir; sözleşme feshinin iptali kesinleşmiştir.  Gerekçe iki noktada toplanır. İşlemin dayanağı olan ve 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesine eklenen ikinci fıkra Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş, bu karar 28.04.2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anayasa'nın 153. maddesi uyarınca bu kararlar bağlayıcı olduğundan, iptal edilen hükme göre elde edilen kişisel verilere dayanılarak tesis edilen işlem sebep unsuru yönünden hukuka aykırıdır. Kararda ayrıca, Anayasa Mahkemesi kararının güvenlik soruşturması yapılamayacağı anlamına gelmediği ve 7315 sayılı Kanun'daki usule uygun olarak idarece yeniden değerlendirme yapılabileceği vurgulanmıştır."],["Görevli Mahkeme ve Askerî Hizmete İlişkin Uyuşmazlıklarda Yetki","Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle atamanın yapılmaması, göreve başlatılmama veya sözleşmenin feshi idari işlemdir ve bunlara karşı açılacak davalar idare mahkemesinde görülür. Genel kurala göre yetkili mahkeme işlemi tesis eden merciin bulunduğu yerdedir; Antalya'daki bir kurumun işlemi Antalya İdare Mahkemelerinde görülür.  Askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıklarda ise özel bir yetki kuralı vardır. 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesi; Millî Savunma Bakanlığı kadrolarında çalışan kamu görevlileri ile askerlik hizmetini yerine getirenleri ilgilendiren, askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklarda, ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesini yetkili kılar.  Aynı maddenin altıncı fıkrası uyarınca, Yüksek Askerî Şûranın terfi ve kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır."],["Altmış Günlük Dava Süresi ve Yürütmenin Durdurulmasının Sınırları","Dava açma süresi 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Bu dosyalarda sorun çoğu zaman ilgiliye gerekçesiz bir sonuç bildirilmesinden doğar; süre yine de bildirim tarihinden işler ve işlemin sebebi ancak yargılama sırasında ortaya çıkabilir.  Kanun'un 11. maddesi uyarınca dava açma süresi içinde üst makama başvurularak işlemin kaldırılması istenebilir; bu başvuru süreyi durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.  Yürütmenin durdurulması bakımından 27. maddedeki iki şartın birlikte gerçekleşmesi aranır. Askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıklarda ise 20/C maddesi iki sınır getirir: savaş hâlinde ve olağanüstü hâl tedbirlerinin uygulanmasında görevlendirilenlerin naklen atanmalarına ilişkin iptal davalarında yürütmenin durdurulmasına karar verilemez."],["Güvenlik Soruşturması Dosyalarında Bilgi ve Belgenin Denetimi","Bu dosyalarda tartışmanın ekseni, idarenin dayandığı bilginin niteliğidir. Verinin hangi hükme dayanılarak elde edildiği, güncel ve doğru olup olmadığı ile Değerlendirme Komisyonunun somut bir değerlendirme yapıp yapmadığı ayrı ayrı denetlenir. 2577 sayılı Kanun'un 20. maddesi mahkemeye resen araştırma yetkisi verdiğinden, işlem dosyasının tamamının celbi talebinin dilekçede ileri sürülmesi önem taşır. "]]}