{"slug":"ayipli-mal-ve-hizmetten-dogan-tuketici-haklari","title":"Ayıplı Mal ve Hizmette Satıcının Sorumluluğu","yazildi":true,"tarih":null,"ruSlug":null,"enSlug":null,"guncelleme":null,"ozet":["Tüketici satışlarında teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir ve malın ayıpsız olduğunu ispat yükü satıcıya aittir (TKHK m. 10).","Tüketici ayıplı mal karşısında sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçebilir; satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.","Ticari satışta alıcı, maldaki açık ayıbı TTK m. 23/1-c gereği iki gün, gizli ayıbı ise inceleme yaparak sekiz gün içinde satıcıya ihbar etmek zorundadır.","Ağır kusurlu veya hileli satıcı, ticari satışta süresinde ihbar yapılmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz (TBK m. 225).","Tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemeleri veya hakem heyetleri, iki tacir arasındaki ticari satış uyuşmazlıklarında ise asliye ticaret mahkemeleri görevlidir.","Ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı süresi kural olarak teslimden itibaren iki yıldır; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise beş yıl olarak uygulanır."],"sss":[["Tüketici satışında ayıplı malı ispat yükü kime aittir?","6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 10. maddesi uyarınca, malın teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu karine olarak kabul edilir. Bu süre içinde ortaya çıkan arızanın kullanıcı hatasından kaynaklandığını teknik servis raporlarıyla ispat etme yükümlülüğü satıcıya aittir."],["Ayıplı mal alan tüketicinin seçimlik hakları nelerdir?","TKHK m. 11 uyarınca tüketici sözleşmeden dönerek bedel iadesi, ayıp oranında satış bedelinden indirim, aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi haklarından birini serbestçe seçebilir. Satıcı tüketicinin tercih ettiği bu hakkı yerine getirmekle yükümlüdür."],["Üretici ve ithalatçı ayıplı maldan dolayı sorumlu tutulabilir mi?","Evet, TKHK m. 11/2 uyarınca ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme hakları satıcının yanı sıra üretici veya ithalatçıya karşı da ileri sürülebilir. Bu hakların yerine getirilmesinde satıcı, üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur; ancak üretici veya ithalatçı ayıbın kendisi tarafından piyasaya sürüldükten sonra doğduğunu kanıtlarsa sorumluluktan kurtulur."],["Ticari satışta maldaki ayıp kaç gün içinde satıcıya bildirilmelidir?","Türk Ticaret Kanunu'nun 23. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre malın ayıplı olduğu teslim anında açıkça belliyse alıcı iki gün içinde durumu satıcıya bildirmelidir. Açıkça belli olmayan ayıplarda alıcı teslimden itibaren sekiz gün içinde muayene yapmak ve ayıbı tespit ederse bu sürede ihbar etmekle yükümlüdür."],["Satıcının tamir veya malı değiştirme süresi en fazla kaç gündür?","TKHK'nın 11. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca tüketicinin ücretsiz onarım veya ürünün ayıpsız misliyle değiştirilmesi talepleri satıcı tarafından en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir. Uyuşmazlık konusu konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallar olduğunda bu süre azami altmış iş günüdür."],["Ayıplı mal davalarında zamanaşımı süresi ne kadardır?","TKHK m. 12 ve TBK m. 231 uyarınca ayıptan doğan davalarda genel zamanaşımı süresi malın tesliminden itibaren iki yıldır. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ise bu süre beş yıldır. Ayıp, satıcının ağır kusuru veya hilesi ile gizlenmişse zamanaşımı süreleri uygulanmaz ve satıcı süre aşımı def'inde bulunamaz."]],"tablolar":null,"kaynaklar":[["6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6102&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"],["6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu","https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5"]],"desc":"Satıcı için ayıptan sorumluluk: altı aylık ispat karinesi, ticari satışta iki ve sekiz günlük muayene ihbarı, üretici ve ithalatçının müteselsil sorumluluğu.","category":"Ticaret","court":"Asliye Ticaret Mahkemesi (zorunlu arabuluculuk sonrası) görevlidir.","duration":"Zorunlu arabuluculuk 6 hafta, ticaret mahkemesi süreci 8-14 ay sürebilir.","related":["garanti-belgesi-ve-azami-tamir-suresi","ayipli-ikinci-el-arac-satisi-ve-gizli-ayip","ayipli-konut-satisi-ve-muteahhide-karsi-dava","e-ticaret-ve-mesafeli-satis-sozlesmesinde-cayma-hakki","e-ticaret-kargo-hasari-ve-satincinin-haklari"],"sections":[["Satıcı Açısından Ayıp Kavramı ve Uygulanacak İki Ayrı Rejim","Aynı ürünün satışı, alıcının kim olduğuna göre iki farklı sorumluluk rejimine tabidir. Alıcı tüketici ise 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır. 8. maddeye göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında kararlaştırılan örnek ya da modele uygun olmaması veya objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır. Ambalajında, etiketinde, kılavuzunda veya reklamında yer alan özellikleri taşımayan mallar da ayıplı sayılır.  Alıcı tacir ise tablo değişir. TTK'nın 23. maddesi, maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla tacirler arasındaki satışlarda Türk Borçlar Kanunu'nun satış hükümlerinin uygulanacağını söyler. Satıcı bakımından bu ayrım hayatidir: ticari satışta alıcının muayene ve ihbar külfetini yerine getirmemesi hâlinde satıcı sorumluluktan tamamen kurtulabilir."],["Tüketici Satışında İspat Yükü ve Altı Aylık Karinenin Sınırı","Tüketici satışında satıcının en zorlandığı hüküm TKHK'nın 10. maddesidir. Buna göre teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu bir karinedir; malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Kullanım hatasından doğan arızalarda satıcının teknik rapor ve servis kayıtlarıyla bunu ortaya koyması gerekir.  11. madde satıcının yükümlülüğünü ağırlaştırır: tüketici sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme haklarından birini seçer ve satıcı bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Aynı maddenin ikinci fıkrası, onarım ve değiştirme haklarının üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabileceğini, bu hakların yerine getirilmesinde satıcı, üretici ve ithalatçının müteselsilen sorumlu olduğunu düzenler. Üretici veya ithalatçı, ayıbın malın kendisi tarafından piyasaya sürülmesinden sonra doğduğunu ispat ederse sorumlu tutulmaz."],["Ticari Satışta Muayene ve İhbar Külfeti: İki Karar, İki Sonuç","Ticari satışta denge satıcı lehine kurulur. TTK'nın 23. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belliyse alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve ayıp ortaya çıkarsa bu süre içinde ihbarla yükümlüdür; diğer durumlarda TBK'nın 223. maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.  Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 07.11.2018 tarihli, 2018/1788 E. ve 2018/5562 K. sayılı kararında, ayıbın süresinde muayeneyle belirlenip belirlenemeyeceğini araştırmadan hüküm kuran mahkemenin kararını davalı satıcı yararına bozmuştur. Buna karşılık Hukuk Genel Kurulu 20.12.2022 tarihli, 2021/442 E. ve 2022/1772 K. sayılı kararında, aynı arızayı defalarca tekrarlayan ve satıcının servisince sürekli onarılan makinelerde satıcının TBK'nın 225. maddesi anlamında ağır kusurlu olduğunu, ağır kusurlu satıcının ayıbın süresinde bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacağını kabul etmiştir."],["Satıcının Muhatabı: Ticaret Mahkemesi mi, Tüketici Mahkemesi mi?","Görev, alıcının sıfatına göre belirlenir. Alıcı tüketici ise TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici mahkemesi görevlidir; parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda ise tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. İki tacir arasındaki ticari satışta TTK'nın 4. ve 5. maddeleri uyarınca asliye ticaret mahkemesi görevlidir.  Yetki bakımından satıcının hareket alanı tüketici uyuşmazlıklarında dardır: TKHK'nın 73. maddesinin beşinci fıkrası, tüketici davalarının tüketicinin yerleşim yerindeki mahkemede de açılabileceğini söyler.  Arabuluculukta da ikili yapı vardır. Ticari satıştan doğan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında TTK'nın 5/A maddesi uyarınca arabuluculuk dava şartıdır. Tüketici mahkemelerinde 73/A maddesi dava şartı arabuluculuk öngörür; ancak hakem heyetinin görevi kapsamındaki uyuşmazlıklar ile heyet kararlarına yapılan itirazlar bunun dışındadır."],["İki Yıllık Zamanaşımı, Ağır Kusur İstisnası ve Otuz İş Günlük Süre","Süre rejimleri de ayrışır. Tüketici satışında TKHK'nın 12. maddesi, kanunlarda veya sözleşmede daha uzun süre belirlenmedikçe ayıplı maldan sorumluluğu teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına bağlar; konut veya tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.  Ticari satışta ise TBK'nın 231. maddesi, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü davanın devirden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğradığını söyler; satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu satıcı bu süreden yararlanamaz.  Satıcının işlem süreleri de bağlayıcıdır. TKHK'nın 11. maddesinin dördüncü fıkrası, onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme taleplerinin en geç otuz iş günü, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda altmış iş günü içinde yerine getirilmesini zorunlu kılar."],["Satıcı ve Sağlayıcılar İçin Antalya'da Ayıp Uyuşmazlıklarında Hukuki Destek","Satıcı tarafında dosyanın kaderi çoğu zaman teslimden önce belirlenir. Ürün tanıtımında ve reklamda verilen bilgilerin gerçekten sağlanabilir olması, ambalaj ve kullanım kılavuzunun kanunun aradığı içeriği taşıması, teslim tutanağı ve servis kayıtlarının düzenli tutulması, altı aylık karinenin aşılmasında en güçlü delil setidir.  Buna karşılık aynı arızanın tekrarlandığı, servis müdahalelerinin sürdüğü ve ayıbın satıcı tarafından fiilen kabul edildiği dosyalarda zamanaşımı savunması ağır kusur değerlendirmesiyle karşılaşır.  MOD HUKUK, Antalya'da ayıplı mal ve hizmet uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir."]]}